Verslag en foto's vriendendinner Kurt Deketelaere

Op donderdag 6 juni hadden we het laatste vriendendinner voor de zomervakantie. Met het klimaatbeleid hadden we alweer een zeer actueel thema gekozen. Het was Koen Van Loo die professor doctor Kurt Deketelaere mocht inleiden.

Kurt klopte overtuigend het record als van het dichtst komende gastspreker. Afkomstig van Torhout en na bijna 30 jaar in het centrum van het land te hebben gewoond, is professor Deketelaere sinds een jaar of twee met zijn gezin woonachtig in het centrum van Brugge.

Klimaat en milieu zijn nog nooit zo vaak in het nieuws geweest als de laatste maanden. Denk maar aan de klimaatbetogingen van de afgelopen weken, de opkomst van de vleesvervangende hamburger, de discussie rond het openhouden van de kerncentrales en de recente polemiek rond het plaatsen van een hoogspanningslijn nabij de E403. De recente verkiezingen waren verwacht te gaan over het milieu, maar finaal kon de partij Groen hier slechts beperkt van profiteren toen de stemmen werden geteld.

Professor Deketelaere is professor milieurecht aan de universiteit van Leuven. Tevens is hij verbonden aan het LERU, de League of European Research  Universities. Daarnaast is hij stichtend voorzitter van de Sustainability College Bruges, een privaat instituut opgericht voor onderzoek, opleiding, consultancy en bemiddeling op het vlak van duurzaamheid.

Vorige maand werd door een groepering ‘Sign for my future’ een mandaat opgesteld dat door meer dan 250 000 burgers van ons land werd ondertekend. Politici van alle partijen kregen de vraag om werk te maken van een krachtig klimaatbeleid.

Door een onafhankelijke groep experten van Belgische universiteiten werd een voorzet gegeven met het oog op een nieuwe klimaatwet. Onze gastspreker maakt geen deel uit van dat expertenteam. Prof. Deketelaere weigerde daar aan mee te werken. Hij vreesde namelijk dat het initiatief veel te zwak zou zijn en juridisch niet genoeg bindend en afdwingbaar. Ook in Nederland werd recent een klimaatwet gestemd, die door NRC werd afgescheept als ‘inhoudsloos’. Volgens de spreker moet een wet afdwingbaar zijn en kan het niet de bedoeling zijn dat de rechters de wet moeten interpreteren en hiermee het beleid kunnen bepalen en de wet een bron van rechtsonzekerheid is.

De professor toont wel sympathie voor de klimaatbeweging van betogende jongeren die er met hun initiatief Youth for Climate in geslaagd zijn in enkele maanden de milieuzaak meer gewicht te geven dan de politieke partijen in de voorbije 20 jaar hebben gedaan. De voorbije jaren is er immers veel tijd verloren gegaan.

Van de bijzondere klimaatwet verwacht de professor echter niet veel. De klimaatwet is niet juridisch afdwingbaar en geeft helemaal geen garanties rond duurzame ontwikkeling. Zo staan er in deze bijzondere wet geen sancties wanneer de maatregelen niet worden nageleefd. Via de sociale media (de professor is een actieve twitteraar) voert Deketaelere campagne tegen de klimaatwet in zijn huidige vorm.

In België zijn er vandaag nog zeven kerncentrales actief, 4 in Doel en 3 in Tihange. De eerste centrales dateren al van 1975. Zoals de plannen nu zijn, moeten alle centrales tegen 2025 dicht.  De gecumuleerde CO2-uitstoot met de huidige stroomvoorziening bedraagt 2,7 miljoen ton CO2. Bij een volledige sluiting van de kerncentrales zal deze uitstoot verdriedubbelen naar 6,9 miljoen ton CO2. Nucleaire centrales zouden vervangen worden door gascentrales. Er is sprake van een investeerder uit Qatar die 4 gascentrales zou bouwen. Uit nader onderzoek blijkt dit echter verre van zeker te zijn en ontkent de Qatarese speler elke betrokkenheid bij de Belgische projecten.

Tegen het eind van het jaar moet elke lidstaat van Europa een nationaal klimaatplan voorleggen. België stelt een beperking met 35 % van de CO2-uitstoot voorop tegen 2030. 18,3% van de energie zou hernieuwbare energie moeten zijn. De European Climate Foundation was niet onder de indruk en gaf ons land een dikke buis voor het plan. We staan hiermee niet alleen: liefst 24 van de 28 lidstaten scoorden onvoldoende. Spanje bleek dan weer de beste leerling van de klas te zijn.  Net deze week werd een online-enquête gelanceerd waarin de burgers van het land hun mening kunnen geven over het klimaat. Bij navraag  bleken sommige van onze Hanze-leden de weg er naar reeds te hebben gevonden. Deze maand al zou de Europese Commissie feedback geven over ons klimaatplan. Aansluitend krijgen de vier(!) Belgische klimaatministers de kans om het plan nog aan te passen voor het einde van het jaar.

Uit de vragenronde blijkt dat het klimaatbeleid een levendige kwestie is. Naar aanleiding van een vraag over de emissierechten blijkt dat deze nu totaal niet marktconform gewaardeerd zijn en dat in vele gevallen bedrijven dergelijke rechten gratis hebben gekregen. Kurt poneert de stelling dat er een Europese CO2-energiebelasting moet komen, een stelling die hij al verdedigde op zijn doctoraat. Dat deze belasting er niet kwam, had te maken met onenigheid tussen de lidstaten; vooral het VK en Frankrijk waren hier tegen gekant.

Uit het antwoord op een volgende vraag blijkt onze sympathieke gastspreker zeker geen doemdenker te zijn; de wereld zal niet vergaan in 2050, zo een vaart zal het niet lopen, zegt hij tot onze grote opluchting. Maar hij pleit wel voor meer sense of urgency. De nieuwe regering zal toch met oplossingen moeten komen. Zijn belangrijkste conclusie blijft dat de wetgever een treffelijk juridisch kader zal moeten maken, zodat de wet heel duidelijk wordt en geen ruimte voor interpretatie laat.

Dankzij de voordracht van professor Deketelaere kregen we de kans om dieper in te gaan op ons klimaatbeleid en het milieu, onderwerpen die al enkele maanden brandend actueel zijn. Na de voordracht werd er aan menige tafel tijdens het diner dan ook nog duchtig verder gedebatteerd over deze boeiende materie.