Verslag en foto's vriendendinner Paul Breyne

“De 1e Wereldoorlog 1914 – 1918” Paul Breyne, gewezen Gouverneur van West-Vlaanderen, coördineert als Commissaris-Generaal op federaal niveau sedert maart 2012 de herdenkingsplechtigheden van de Eerste Wereldoorlog. Het zal niemand ontgaan zijn dat de plechtigheden, gespreid over 4 jaren, een start hebben genomen. Een ideaal moment om van Hanzelid Paul Breyne eerstehandsinformatie te vernemen.

Verleden, heden en toekomst... Voor het verleden staat de collectieve herinnering in dignity & simplicity centraal met herdenking van alle slachtoffers. "Les morts n'ont plus d'uniformes" en mensen komen als pelgrims van overal. Ze wenen als ze de naam, waar ze zo gedreven naar op zoek zijn, finaal terugvinden en hardop lezen. Voor het heden is het essentieel te gedenken wat er 100 jaar geleden allemaal is gebeurd. Werk vooral voor geschiedkundigen. Voor de rest zijn er herinneringen, soms poëzie, brieven... Les couches de mémoire. Ieder land legt daarin ook zijn eigen accenten. Tenslotte is er de toekomst, naar de jeugd toe, als voedingsbodem voor duurzame vrede. Nadenken over vrede, met aandacht voor de rechten van de mens. Hoe is dergelijke oorlog er kunnen komen? Vanuit Servië, met verschillende coalities. Het is uit de hand gelopen. 10 miljoen soldaten sneuvelen en evenveel burgers. De wereld kende toen nochtans een culturele bloei. De jonge mannen trokken naar de oorlog soms als naar een feest, terwijl ze wat later weggemaaid, gedood zouden worden. Deze oorlog wordt anoniemer dan vroeger, met opkomst van bommen en kanonnen. Doch ook tanks en gas werden ingezet en gaandeweg ook de vliegtuigen. Een industriële oorlog, gevoerd met de nog pre-industriële visie. Het ging zo ver dat er de verzuchting kwam om toch op te geven, want ze hadden geen mensen meer, mensen die het front werden ingejaagd, mensen van overal. Zo was 1/10 van de mannen van Nieuw-Zeeland hier om te vechten. 1/10 sneuvelt hiervan ook, wat dus eigenlijk neerkomt op 1/100 van de bevolking van Nieuw-Zeeland. In naam van de democratie komen velen Brave little Belgium ter hulp. In het proces naar onafhankelijkheid wilden ze bewijzen dat ze die verdienden. Door zich te beroepen op de neutraliteit van België kon Koning Albert zuiniger zijn op zijn troepen. WOI heeft een heel andere wereld gecreëerd. Voor de oorlog waren er nog 4 keizerrijken, na de oorlog geen meer. Europa wordt herverkaveld. Vroeger waren vooral Frankrijk en Engeland van tel. De poging van de Duitsers om de geallieerden met een duikbotenoorlog te verslaan, had uiteindelijk geleid tot ook de oorlogsverklaring van de VS. Vanaf nu begint de VS de wereld te beheersen. Welke rol speelde Brugge in WOI? Brugge is in oktober 1914 rustiger ingenomen door Duitsland. Bezet België was ingedeeld in gebieden. Brugge werd marinegebied (met Zeebrugge, Oostende en de Brugse haven voor hun duikboten). Brugge was zeer streng geleid, zeer geïsoleerd en kende grote armoede. Vooral Kleine Krieg werd er gevoerd, met kleine duikboten. Zoveel mogelijk Engelse koopvaardijschepen kelderen om zo Groot-Brittannië klein te krijgen.(Paul Breyne verwijst hierbij nog naar de tentoonstelling Brugge in Oorlog in de Stadshallen tot 22/02/14). Eind 1916 komt er dan een escalatie. Er wordt overgeschakeld op Grosse Krieg om zo de oorlog proberen te beslechten op zee. In maart 1918 is er het Lenteoffensief van de Duitsers, met later op het jaar het tegenoffensief van de geallieerden, dat het tenslotte gehaald heeft op een door interne problemen verzwakt Duitsland. De viering is een meerjarenprogramma Paul Breyne wil op dit onderwerp verder ingaan, doch merkt dat onze voorzitter Phiippe Snick nerveus begint te worden omtrent timing en besluit  zijn voordracht met de wijze woorden dat vrede een werkwoord is. Uit de vragenronde die volgt, nog deze tip. Al wie nog op zoek is naar gegevens, namen enz.. klopt best aan bij Het Kenniscentrum in Ieper (naast het Flanders Fields Museum). Deze mensen zijn al jaren begaan met infoverzameling omtrent WOI. Als kind speelde Paul Breyne samen met zijn broers nog in de ruines van de Lakenhallen. Hij herinnert zich de barakken voor de wederopbouw. Er valt een zweem van Sehnsucht te bespeuren, naar vroegere tijden, met de verhalen over de oorlog, 's avonds in de donkerte, bij de leuvense stoove. De Hanzeleden zijn talrijk opgekomen. Ze hebben de voordacht over de Verwoeste Gewesten met evenveel smaak verslonden als het superlekker pompoensoepje dat volgt. Tot laat na de koffie gaan de gesprekken gewoon gezellig verder aan de tafels, en wellicht ook nog later, aan de bar.