Verslag en foto's ontbijt(k)boek G. Peersman

DE PERFECTE STORM Laat dit de titel wezen van het boek dat eind vorig jaar uitkwam van de professoren Gert Peersman en Koen Schoors, beide verbonden aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Universiteit Gent. Ze analyseren constructief "hoe de economische crisis de wereld overviel en vooral: hoe we eruit geraken".

Professor Gert Peersman komt ons het boek voorstellen. Hij wordt veelgevraagd als spreker op internationale conferenties, als adviseur in België en binnen de Europese Unie en publiceerde tal van wetenschappelijke artikelen. Hij wordt tevens frequent geconsulteerd door de media. Op Twitter kan u hem volgen via @GertPeersman. De bankenorkaan, de eurovloedgolf en de alsmaar stijgende Noordzeespiegel door de vergrijzing, zo typeert Gert Peersman de samenloop van de drie economische crisissen, die het macro-economische landschap grondig door elkaar schudden en deze storm veroorzaken.
 
Hoe dit aanpakken en wat zullen de gevolgen zijn? We hebben nood aan een masterplan. Beginnen doet Professor Peersman zijn betoog bij de eurovloedgolf, waarbij, om de economie te stabiliseren bij intern onevenwicht, het verlies van een eigen monetair beleid en wisselkoers wel degelijk het belangrijkste nadeel van de euro is. Bovendien is dit zelf-voedend want bij hoogconjunctuur (in combinatie met gelijke rente) brengt dit een enorme kapitaalstroom op gang, waardoor divergentie (asymmetrie) verder toeneemt. Ondanks een daling van de competitiviteit en de export heeft dit feestje echter blijven duren ... totdat een externe schok in de vorm van een bankenorkaan dit grondig heeft verstoord en banken massaal gered moesten worden. Gert Peersman doet het verhaal van de spiralen tussen banken, overheid en rentevoeten en hoe die (beginnen te) werken, ook vicieus. Er ontstaan veel te makkelijk onevenwichten tussen lidstaten. We moeten komen tot een begrotingsunie want begrotingsdiscipline op landenniveau is essentieel in een muntunie. Harde afspraken sluiten de spiraal tussen begrotingstekorten en oplopende rente uit. De huidige tekorten moeten stelselmatig afgebouwd worden, doch opgelet voor de negatieve spiraal tussen saneren en recessie. Arbeidsmobiliteit waarbij werkloze burgers van een land in recessie verhuizen naar een land dat het goed doet, is een belangrijk aanpassingsmechanisme dat werkt in de Verenigde Staten, doch in onze Eurozone zitten we met tal van barrières (taal, cultuur, sociale zekerheid). Nochtans is  meer mobiliteit wenselijk en zullen we die barrières zoveel mogelijk moeten wegwerken. Muntunie is mooi wanneer landen synchroon evolueren, want dan zou de Euro kunnen devalueren/revalueren t.o.v. de rest van de wereld, kan de ECB een rente bepalen die voor iedereen gepast is. Tijdig opsporen van onevenwichten door de Europese Commissie (Excessive Imbalance Procedure) is een must, doch ook een politieke unie met zoveel mogelijk vormen van macro-economisch beleid op Europees niveau (o.a. loonbeleid, sociaal beleid). Kenmerkende pijnpunten voor België zijn onze energieprijzen, binnenlandse competitiviteit en automatische loonindexatie. Een bankenunie kan de spiraal tussen banken en landen doorbreken met uniforme regels voor alle Europese banken (met één enkele Europese bankentoezichthouder, depositoverzekering op Europees niveau, probleembanken op Europees niveau aanpakken). De loon- en prijsflexibiliteit is een tweede cruciale pijler van een muntunie. Een interne devaluatie dus, waarbij de proportionele daling van lonen en prijzen het onevenwicht structureel kan herstellen. Dit heeft exact hetzelfde effect als een muntdevaluatie. De fiscale devaluatie is een alternatief. De ECB neemt acties om de euro in leven te houden. Zolang de economie niet op volle toeren draait, is er geen inflatiegevaar. De ECB kan dit beleid omkeren, doch slechts op voorwaarde dat de begrotingen tegen dan op orde staan, zoniet is hyperinflatie mogelijk. Deze beide crisissen zijn blijkbaar nog maar klein bier t.o.v. de derde: de stijgende vergrijzing. Dit wordt pas onaangename rekenkunde want eigenlijk zouden we hiertoe een spaarpot kunnen gebruiken van 1200 miljard (320% BBP). We hebben echter een overheidsschuld van 375 miljard (100% BBP). Slotsom, we moeten onze sociale zekerheid redden, slim saneren, de belastingen hervormen (het zal vooral van BTW moeten komen) en langer werken, want de werkgelegenheidsgraad in België is bijzonder zwak in de categorie 55-64 jaar. En tenslotte is er nog onze heilige index. We hadden het gemeld: Professor Peersman staat garant voor een boeiende uiteenzetting. De geïnteresseerde blikken bij de talrijk opgekomen ontbijtboekers verraden dat er nog tal van vragen kunnen volgen, doch uw verslaggever moet al vertrekken want er is werk op de plank. Gelukkig maar. En we kunnen best graag doen wat we doen, want, bij leven en welzijn zullen we nog lang mogen werken. Deze perfecte storm is alvast geen storm in een glas water en er zal actie nodig zijn van de beleidsvoering. Een verwittigd man/vrouw/beleid is er twee waard. Het dubbele blijkt net wat we nodig hebben voor deze eerder vergrijsde toekomst. Doch grijs is een stille kracht. Is het niet de kleur bij uitstek die andere kleuren kan laten spreken?