Vriendendinner - Gastspreker Henri Ghesquiere


Rik Ghesquiere is een internationaal econoom. Na zijn studie aan de Leuvense universiteit behaalde hij een doctoraat in economie aan Yale University. Als expert bij het IMF was hij gedurende 28 jaar wereldwijd betrokken bij economische herstelprogramma’s voor landen in schuldmoeilijkheden. 

De afgelopen 10 jaar specialiseerde hij zich in de economie van Singapore, waar hij als gasthoogleraar verbonden was aan de Lee Kuan Yew School of Public Policy, de Nationale universiteit van Singapore.

Borrelen er meteen al wat vragen op als je dit leest, het onderwerp van dit vriendendinner indachtig? Wat verklaart het fenomenaal ontwikkelingssucces van Singapore? En kan dit recept voor robuuste groei van een economie model staan om ook in Vlaanderen en België hogere welvaart en beter welzijn in de komende decennia duurzaam te bevorderen? Hoe is Singapore, een eiland zonder grondstoffen met de omvang van een derde van een Vlaamse provincie, er in geslaagd in recordtijd zijn levensstandaard op te tillen van onderontwikkeld tot bij de hoogste ter wereld? Wat valt er van dit economisch model te kopiëren naar Vlaanderen? Kunnen wij voor de beleidsuitdagingen die nu op ons afkomen inspiratie putten uit het voorbeeld van deze stadstaat?

Op deze en vele andere vragen krijg je op deze avond antwoord van de heer Ghesquiere zelf, die samen met zijn partner in de VS woont, maar voor ons bereid was de oversteek te maken. Inschrijven is dus opnieuw de boodschap.

Rapport van de activiteit:

Singapore in de Balans: een avondje De Hanze in de reeks ‘proven technology’ met gastspreker Rik Ghesquiere, een ‘genuine man’ met een ‘genuine’ boodschap…

Het zal zowat tegen kwart voor acht zijn wanneer we na de gebruikelijke receptie plaatsnemen in de gezellig ingerichte crypte van  St. Donaas, misschien ondertussen wel het symbool bij uitstek van onze bijeenkomsten. Voorzitter Wim introduceert meteen een aantal nieuwe leden: met name Bart Claikens, Tom Van Nieuwerburgh, Tom Van Nuffel, Bart Wouters en Filip Walraeve. Ze stellen zich allen kort aan het publiek voor, krijgen een De Hanzepin opgespeld en worden vanaf heden als nieuwe schakels beschouwd. 

Daarna is het de beurt aan onze gast Rik Ghesquiere. Intellectueel gezien is de levensloop van Rik niet onmiddellijk een kabbelend beekje geweest.  Zijn humaniora heeft hij bij de Jezuïeten in Roeselare genoten. Van daar ging het naar Leuven voor een ‘master’ in Germaanse Filologie en Economie. Doctoreren deed hij aan de befaamde Yale University. Hij heeft belangrijke functies bij het IMF bekleed als ambassadeur, maar was ook voortrekker van IMF-ontwikkelingsprogramma’s in verschillende landen, onder andere in Pakistan…

Moderne mediamiddelen zoals slides worden resoluut van de hand gewezen: hier staat een ‘genuine’ man. Hij komt ons vanavond uitleggen wat we als regio in hartje Europa kunnen leren van een stadsstaat in het Verre Oosten met ongeveer hetzelfde aantal inwoners, weliswaar geconcentreerd op een oppervlakte zoals Antwerpen.  We zijn benieuwd…

Zijn betoog focust zich op drie polen: Singapore als introductie, het belang van een geöliede Overheid en hoe het komt dat Singapore nu zo succesvol is. Eertijds een moerasgebied, waar je nauwelijks een voet durfde te zetten, nauwelijks 60 jaar later een belangrijke politieke en economische speler in de regio, bijgevolg mondiaal. Hypermoderne infrastructuur, economische groeivoeten die de onze doen verbleken, welzijnsindicatoren die allemaal op groen staan, en, een onderwijs dat – de resultaten beschouwd  - afklokt als één der beste, zo niet het beste ter wereld. Met 7 fietsdiefstallen per jaar is er bovendien ook niet echt sprake van criminaliteit.

Zijn die mensen daar dan allemaal zoveel slimmer? Neen, gaat het resoluut, het zijn allemaal mensen zoals wij.

Waar ligt het dan wel aan? Wel, het is eigenlijk een samenspel van factoren die tot dit resultaat heeft geleid. Vooreerst werken de verschillende groepen samen, eerder dan elkaar tegen te werken. Er is dus sprake van harmonie tussen overheid, werkgevers, werknemers en andere sociale partners. Iedereen trekt bij wijze van spreken aan hetzelfde ‘zeel’. 

Bovendien houdt men zich hier niet bezig met ‘klagen en aanklagen’, wordt er steeds naar oplossingen gezocht in plaats van te kibbelen. Maar  bovenal zoekt men altijd naar optimale kansen voor iedereen. In een nutshell: het algemeen belang en de lange termijn staan altijd voorop. Die blauwdruk is uitgetekend door Lee Kuan Yew, één van de ‘founding fathers’ van Singapore, nadat het onafhankelijk was geworden (van de Britten).

De sleutelvraag die er steeds aan bod komt, is ‘hoe kunnen we ons potentieel productief uitbouwen’. De opleiding van de inwoners spant daarbij de kroon. Die is robuust en solide. Werknemers van Singapore zijn dan ook de facto meer dan wat ook een ‘valuable asset’ voor de ondernemingen.  Bijgevolg is het niet zo moeilijk om buitenlandse investeerders aan te trekken (kijk maar naar onze Vlaamse Baggeraars). Die investeerders worden gevraagd om de verdere opleiding van de werknemers op peil te houden. Dit opleidings-adagio wordt nog versterkt door de garantie van stabiliteit (lage belastingen, geen stakingen, goede infrastructuur, lage energiekosten, eenvoudige administratie). Kortom door het elimineren van onzekerheden, waar alle ondernemers een broertje aan dood hebben.

Er zijn ook geen files in Singapore. Dat komt omdat rekeningrijden er al 20 jaar van toepassing is. Quid is dit een rechtvaardige maatregel? Men kan zich die vraag stellen, maar ‘en revanche’ wordt ook een auto 100% belast. Bovendien werkt het openbaar vervoer er gesmeerd en is de ruimtelijke ordening zo ontworpen dat ‘verkeer’ niet, of veel minder hoeft te ‘ontstaan’ in de eerste plaats. Alle maatregelen die genomen worden, zijn dus altijd complementair en dragen allemaal bij tot de langetermijndoelstelling.

En hoe zit het dan met de verschillende etnische groepen die samenleven in Singapore?

Die samenleving verloopt eveneens voorbeeldig. De moslims met hun 15 % minderheid leven er harmonisch met de andere bevolkingsgroepen. Geen rellen, geen agressie, er is respect voor taal en tradities.  Eens te meer wordt maximaal welzijn voor iedereen via goed Onderwijs getriggerd.  Iedereen zonder uitzondering moet op 18 jaar voor twee jaar militaire dienst doen. Indien je gestraft wordt, wordt de straf ook daadwerkelijk uitgevoerd. De strafwet op zich is dus redelijk streng en noopt de burgers tussen de lijntjes te kleuren.

De overheidsfinanciën?

We kunnen kort zijn: die zijn gezond. En dat betekent dat er jaarlijks overschotten worden geboekt. Die overschotten worden belegd in een groot fonds, waarmee dan initiatieven kunnen worden gespijsd. Niet om het even welk initiatief haalt het.  “You ain’t gonna need it”, is zowat de eerste opmerking waar de initiatiefnemer doorgaans tegen aanloopt. Als je evenwel kan aantonen dat je case goed doordacht is en je werkelijk met alle operationele consequenties van je idee hebt rekening gehouden, tot en met een glasheldere TCO (Total Cost of Ownership), dan is het bingo.  Anders wordt de vinger aan de knip gehouden. Het zal u dan ook niet verwonderen dat Singapore niet geneigd is om verlieslatende industrie te subsidiëren.

Er is in Singapore geen werkloosheid en er hoeft dus ook geen werkloosheidsuitkering te worden uitbetaald. Meer nog, die bestaat eigenlijk niet. Van een kip en een ei gesproken.  Misbruiken zijn dan ook de facto ‘technisch’ niet mogelijk.

Rik noemt Singapore een paternalistische democratie. Alles vertrekt er steeds vanuit een holistische aanpak: alle elementen van een probleem of vraagstuk passeren de revue. ‘Rational politics’ streven steeds naar een resultaat waarbij 1+1 groter is dan twee. Beslissingen worden genomen door deskundige politici die de lange termijn voor ogen hebben. Die deskundigheid vergelijkt Rik met een piloot die een vliegtuig bestuurt. Jij als passagier vertrouwt de man die aan de knoppen zit en je gaat zeker niet interveniëren in de cockpit om eens je inzichten aan de piloot op te dringen… Zo ook kan je het bestuur van Singapore als een piloot beschouwen.

Het schitterend betoog nadert zijn einde. Rik zet de landing in met een aantal conclusies,  Singapore in de balans: 

1.     Het zogenaamde middenveld werkt harmonisch samen en plaatst alles in een langetermijnperspectief. Zo haalt Rik een minister aan die voorzitter is van een vakbond. Objectieven van ondernemers en werknemers worden als concordant beschouwd.

2. “People do not care what you know, if they know that you don’t care about them”. Politici zijn capabel en worden vertrouwd. Dat vertrouwen moet vanzelfsprekend verdiend worden.

3. Niet klagen, niet aanklagen, constructief kansen uitbouwen voor iedereen, is de sokkel waarop de maatschappij van Singapore rust, of liever, goed draait.

We zouden ongetwijfeld nog uren naar onze gast kunnen luisteren. Deze erudiete en vriendelijke, soms ietsje schuchtere man, uit West-Vlaamse klei geboetseerd, had ons vanavond duidelijk op zijn hand.  Hij geeft ook ruimte aan vraagstellers en die zijn er.  Daarbij wordt hij een beetje ‘gechallenged’ op het feit dat de vrijheid in Singapore een beetje gefnuikt wordt, en het dus eigenlijk als een soort verdoken dictatuur kan beschouwd worden. Rik gaat daar sportief in mee, met de boodschap dat het er op aankomt te leren van het model, eerder dan alles blindelings over te nemen, zo dit al mogelijk zou zijn. De pers wordt er effectief gecontroleerd, dit in tegenstelling tot ons Vlaanderenland waar meestal alles gepolariseerd (conflicterend) ten top gedreven wordt.

Ook de holistische aanpak spreekt de groep aan, waarbij er consensus heerst dat dit soort systeemdenken vanuit het Onderwijs zou moeten geïnitieerd worden. Misschien een idee voor als  we de Minister van Onderwijs eens op bezoek krijgen. Tijd voor het diner, top zoals altijd, en dan afscheid van deze ‘genuine’ man met zijn ‘genuine’ boodschap. Allen tevreden naar huis na deze avond in de reeks ‘proven technology’. Het format werkt nog altijd: interessante sprekers hand in hand met netwerking, via een stukje eten en iets drinken.